Żyjemy w czasach, które śmiało można nazwać erą przebodźcowania. Każdego dnia docierają do nas ogromne ilości newsów, zdjęć, reklam, opinii, komentarzy oraz relacji z życia innych ludzi. Niezależnie od tego, gdzie spojrzymy czy pójdziemy, natykamy się na kolejne informacje i bodźce płynące z mediów i internetu. Mając tak wiele możliwości, często chcielibyśmy uczestniczyć we wszystkich interesujących wydarzeniach, być na bieżąco ze światem i w pełni korzystać z życia. Jednocześnie jesteśmy ciekawi, jak żyją inni, co robią, kim są i jak wykorzystują swój czas.
Obserwując innych, zwłaszcza w mediach społecznościowych, łatwo odnieść wrażenie, że możemy mieć i robić więcej, a nasze życie jednak nie jest tak ciekawe, kolorowe, pełne atrakcji i spełniania marzeń jak nam się wydawało. Jest inne niż to, co widzimy na ekranie. Pojawia się pytanie: czy rzeczywiście tak jest? Czy sposób, w jaki prezentujemy swoje życie w mediach, odzwierciedla jego prawdziwy stan? A może społeczeństwo sieciowe napędza się wzajemnie w niekończącym się błędnym kole porównań i oczekiwań?
W efekcie tego jesteśmy przebodźcowani i przeinformowani, a rzeczywistość wydaje się pędzić szybciej niż my sami. To powoduje uczucie „nie bycia na bieżąco”, lęk przed byciem pominiętym, przegapieniem ważnych wydarzeń, okazji czy możliwości. Właśnie w tym miejscu pojawia się zjawisko FOMO (Fear of Missing Out), czyli lęk przed wypadnięciem z obiegu. W uogólnieniu polega ono na strachu przed pominięciem ważnych wydarzeń. Najbardziej lubiana przez badaczy definicja FOMO brzmi: „wszechogarniający lęk, że inne osoby w danym momencie przeżywają bardzo satysfakcjonujące doświadczenia, w których ja nie uczestniczę” (Przybylski i in., 2013).
Jako źródła FOMO najczęściej wskazuje się social media oraz „sieciowe życie”. Jednak wyniki badań prowadzonych nad tym zjawiskiem sugerują, że kluczowym kontekstem pojawienia się FOMO jest podstawowa psychologiczna potrzeba przynależności (Lai i in., 2016).
Jak zatem radzić sobie z lękiem przed byciem pominiętym i jak chronić się przed FOMO? Warto sięgnąć po praktyki rekomendowane przez autorów polskich badań nad FOMO, które w mojej ocenie są bardzo rzetelne (FOMO. Polacy a lęk przed odłączeniem, A. Jupowicz-Ginalska J. Jasiewicz M. Kisilowska T. Baran A. Wysocki). We wspomnianym raporcie zauważono ścisły związek między nasileniem FOMO a częstotliwością korzystania z mediów społecznościowych.
Jedną z głównych rekomendacji w walce z FOMO jest dobrze znane, często powtarzane przez rodziców: „odłóż ten telefon!”. W kontekście FOMO okazuje się naprawdę skutecznym rozwiązaniem! Zwróć uwagę na czas spędzany w internecie, na to, na czym się skupiasz i jak wpływają na Ciebie poszczególne treści. Czy zmieniają Twoje samopoczucie? Spróbuj wyznaczyć sobie granice korzystania z mediów – na przykład poprzez zaprzestanie ich używania po określonej godzinie lub ustalenie dziennego limitu czasu.
Podczas spotkań, wyjść czy udziału w wydarzeniach spróbuj skupić się przede wszystkim na innych, na obecnej chwili i doświadczaniu, a także nawiązywaniu nowych kontaktów czy rozwijaniu relacji. Zastanów się, czy i ile czasu i energii poświęcasz na obserwowanie innych profili, oraz na ile udostępniane tam treści są zgodne z rzeczywistością. W walce z FOMO pomagają też: rozwijanie pasji, hobby, stawianie granic, zarówno sobie, jak i innym, a przede wszystkim praktykowanie uważności, bycie tu i teraz. Możesz wypróbować różne techniki uważności i obserwować swoje potrzeby.
Niestety zjawisko FOMO jest coraz częstszym problemem. Bez względu na to, jak bardzo się staramy i jak wiele robimy, zawsze znajdzie się ktoś, kto robi więcej, albo coś, co nas ominęło. Warto pamiętać, że prawdziwe życie dzieje się tu i teraz, a w mediach społecznościowych widzimy jedynie starannie wybrane, najczęściej pozytywne fragmenty czyjegoś życia. Czy warto porównywać swoją codzienność do pojedynczych chwil? W końcu żadne życie nie jest nieprzerwaną euforią i stale wypełniającą się listą satysfakcjonujących zdarzeń następujących po sobie.
Źródła:
- Jupowicz-Ginalska A., Jasiewicz J., Kisilowska M., Baran T., Wysocki A., FOMO. Polacy a lęk przed odłączeniem – raport z badań, Warszawa 2018, dostęp online: https://www.wdib.uw.edu.pl/attachments/article/1992/FOMO.%20Polacy%20a%20l%C4%99k%20przed%20od%C5%82%C4%85czeniem%20-%20raport%20z%20bada%C5%84.pdf.
- Przybylski A K., Murayama K., DeHaan C.R., Gladwell V., Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out, „Computers in Human Behavior” 2013, nr 29, 1841–1848.
- Lai C., Altavilla D., Ronconi A., Aceto, P., Fear of missing out (FOMO) is associated with activation of the right middle temporal gyrus during inclusion social cue, „Computers in Human Behavior” 2016, nr 61, 516–521.