Znasz kogoś, kto doświadcza hejtu? Może to Twój przyjaciel, koleżanka z klasy, ktoś, kto wygląda na smutnego, przygaszonego albo wycofanego? Witaj w strefie pomagania. Twoje wsparcie może naprawdę wiele zmienić. Sprawdź, co możesz zrobić krok po kroku.

Krok 1: Zauważ i bądź obok

Powiedz: „Widzę, że ostatnio jesteś przygaszony/-a. Chcesz pogadać?”. Osoby doświadczające hejtu często nie mówią o tym wprost – boją się, że nikt ich nie zrozumie albo że sytuacja tylko się pogorszy. Pierwszy krok to zauważenie i zasygnalizowanie, że masz w sobie gotowość, by wysłuchać.

Co zrobić?

• Zwróć uwagę, jeśli ktoś zaczyna się izolować, wygląda na przygnębionego albo unika internetu.

• Możesz zacząć rozmowę w neutralny sposób: „Jak się czujesz?”, „Coś Cię ostatnio martwi?”.

• Jeśli nie chce mówić, daj znać, że jesteś: „Nie musisz teraz mówić, a jeśli zechcesz później, pamiętaj, że jestem”.

Dlaczego to ważne?

Wsparcie społeczne jest jednym z najskuteczniejszych „buforów” chroniących przed skutkami hejtu. Czasami sama świadomość, że ktoś się o nas troszczy, może dać ulgę.

Krok 2: Słuchaj, nie oceniaj 

Najgorsze, co można zrobić, to mówić „nie przejmuj się”, „ignoruj to”. Dla osoby w kryzysie to nie jest takie proste. Powiedz: „To musi być trudne. Jestem tutaj, żeby Cię wysłuchać”.

Pamiętaj o kilku zasadach:

• Słuchaj aktywnie – nie przerywaj, nie udzielaj rad, gdy ktoś o nie nie prosi.

• Nie oceniaj – „Przesadzasz” albo „To nic takiego” może sprawić, że ktoś zamknie się w sobie.

• Powtórz, żeby pokazać, że naprawdę rozumiesz, co ktoś Ci powiedział: „Czyli oni ciągle wrzucają te komentarze i przez to czujesz się okropnie?”.

• Unikaj komunikatów typu Ty – ostatnie, czego osoba doświadczająca hejtu potrzebuje, to ocenianie i wskazywanie, co zrobiła źle.

Zamiast mówić „będzie dobrze”, powiedz:

• „Słyszę, że to naprawdę Cię dotknęło”.

• „Rozumiem, że to dla Ciebie trudne”.

• „Masz prawo tak się czuć”.

Takie komunikaty pokazują, że słuchasz drugą osobę i naprawdę Ci zależy.

Dlaczego to ważne?

Komunikacja oparta na empatii pomaga budować bezpieczną przestrzeń, w której osoba doświadczająca hejtu czuje się wysłuchana.

Krok 3: Pomóż znaleźć rozwiązanie, ale niczego nie narzucaj

Pamiętaj o sile pytania: „Czy jest coś, co mogę dla Ciebie zrobić?”. Każda sytuacja jest inna, dlatego nie ma jednej idealnej rady. Zamiast mówić, co ktoś powinien zrobić, pomóż mu odkryć, co będzie dla niego najlepsze. Jeśli zdecydujesz się pomóc, postaraj się doprowadzić sprawę do końca – jeśli hejter zauważy, że działania podjęte przeciw niemu są nieskuteczne, może nawet zwiększyć swoją agresję.

Jak się zachować?

• Zaproponuj pomoc, możesz zapytać: „Czy chcesz to zgłosić? Mogę Ci pomóc”.

• Jeśli ktoś nie jest gotowy na działanie, zapytaj: „Czy jest coś, co mogłoby Ci teraz pomóc poczuć się lepiej?”.

• Możesz zaproponować wspólne zgromadzenie dowodów (screeny, zapisy rozmów), jeśli hejt ma miejsce w sieci.

Dlaczego to ważne?
Osoby w kryzysie często czują, że nie mają kontroli. Ważne jest, by to one decydowały, co zrobić dalej – przy Twoim wsparciu. Pamiętaj również, aby nie proponować zbyt wielu możliwości działania – to z kolei może przytłoczyć!

Krok 4: Zachęć do szukania pomocy u dorosłych

Przypomnij: „Wiem, że zgłoszenie tej sytuacji może wydawać się trudne, ale są ludzie, którzy mogą pomóc”. Jeśli sytuacja jest poważna – groźby, szantaż, nękanie – zgłoszenie sprawy do szkoły, pedagoga lub na policję może być konieczne. Wówczas:

• Możesz zaproponować pójście razem do pedagoga/psychologa szkolnego.

• Jeśli osoba boi się mówić, pomóż jej napisać wiadomość do osoby dorosłej.

• Przypomnij, że zgłoszenie hejtu to nie „kablowanie” – to dbanie o własne granice.

Dlaczego to ważne?
Hejt ma realne konsekwencje na sytuację w szkole – sprawcy muszą ponosić odpowiedzialność za swoje czyny, inaczej prędzej czy później coś złego może spotkać i Ciebie!

Krok 5: Bądź wsparciem na dłużej

Podkreśl: „Jestem tutaj dla Ciebie, nie tylko dziś”. Pierwsza rozmowa to dopiero początek. Osoby, które doświadczają hejtu, często przez długi czas borykają się z jego skutkami – obniżonym nastrojem, lękiem, unikaniem social mediów. Dlatego Twoja rola nie kończy się na jednej rozmowie.

Co jeszcze możesz zrobić:

• Sprawdzaj co jakiś czas samopoczucie danej osoby, zapytaj: „Jak się teraz czujesz?”, „Jak się dzisiaj masz?”.

• Zachęcaj do działań, które mogą pomóc i oderwać myśli od przykrej sytuacji: „Chodźmy na spacer / obejrzyjmy coś / pogadajmy o czymś innym”.

• Dawaj znać, że hejt nie definiuje tej osoby: „Jesteś wartościową osobą, niezależnie od tego, co ktoś napisał”, „To, że ktoś Cię hejtuję, nie oznacza, że ma rację”.

• Zwróć uwagę na objawy kryzysu – jeśli widzisz, że sytuacja się pogarsza i ktoś zaczyna mieć objawy depresji, myśli samobójcze, nie bój się reagować – nawet jeśli ktoś mówi, że „jest okej”. Zachęć do kontaktu z psychologiem. Możesz powiedzieć „Martwię się o Ciebie. Może warto z kimś o tym porozmawiać?”.

Jeśli masz problem z rozpoznaniem, kiedy osoba powinna udać się do specjalisty, dowiedz się więcej tutaj.

Dlaczego to ważne?
Długotrwałe wsparcie społeczne odgrywa kluczową rolę w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom hejtu, takim jak poczucie osamotnienia, wyobcowania czy braku sprawstwa. Osoby doświadczające hejtu często zmagają się z trudnymi emocjami, a obecność wspierającej osoby może znacząco poprawić ich stan psychiczny.

Źródła:

1. Samotność, hejt, odrzucenie – codzienność współczesnych nastolatków, dostępny w internecie: https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/relacje/22143-samotnosc-hejt-odrzucenie-codziennosc-wspolczesnych-nastolatkow.

2. Hinduja, S., Patchin J.W. (2015). Bullying Beyond the Schoolyard: Preventing and Responding to Cyberbullying. Corwin.

3. James, R.K., Gilliland, B.E. (2017). Crisis intervention strategies (8th ed.). Cengage Learning.

4. Rosenberg, M.B. (2015). Porozumienie bez przemocy: O języku serca (A. Grzywacz, tłum.). Czarna Owca.

Zapoznaj się z innymi materiałami, które dla Ciebie przygotowaliśmy. Na naszej platformie znajdziesz wiele treści edukacyjnych i wspierających dla rodziców, dzieci, młodzieży oraz edukatorów. 

W zakładce O NAS dowiesz się, jak powstała nasza platforma i kto ją tworzy.

NASZE DZIAŁANIA to przestrzeń, w której zamieszczamy informacje o kolejnych etapach projektu Stop hejt. Wybierz język bez przemocy (edycja druga). Zerknij, być może coś Cię zainteresuje i będziesz osobą chętną do udziału w poszczególnych działaniach.

Jeśli chcesz zapoznać się z tekstami, w których odkrywamy tajemnice skutecznej komunikacji bez przemocy, asertywności, regulowania emocji i wielu innych aspektów zdrowego funkcjonowania w społeczeństwie, koniecznie zajrzyj do zakładki WIEDZA I INSPIRACJE. Omawiamy tam też ważne tematy na przykładzie popkultury – filmów, seriali czy książek. Pokazujemy, jak bohaterowie radzą sobie z konfliktami, budują zaufanie i przezwyciężają trudne emocje. Możesz wybrać materiały z kategorii: młodzież, rodzice, edukatorzy.

MATERIAŁY to z kolei zakładka, w której zamieściliśmy gotowe ćwiczenia, poradniki, materiały zarówno wspierające, jak i edukacyjne.

Jeśli jakieś pojęcie, którego używamy, jest dla Ciebie niejasne, zerknij do SŁOWNICZKA – najprawdopodobniej jest tam wyjaśnione.

Odwiedź zakładkę KONTAKT, jeśli masz jakieś pytania.